Czy Jezus był żonaty? Czyli jak świat fascynuje się kawałkiem papirusu

Wiele środków masowego przekazu fascynuje się obecnie faktem odnalezienia kawałka rzekomo wczesnochrześcijańskiego papirusu, na którym wspomniano, że Jezus miał żonę. Na stronie internetowej dziennika LaStapa w dziale „Vatican Insider”, profesjonalnie komentującym zagadnienia, którymi żyje Watykan pojawiła się próba chrześcijańskiej odpowiedzi na to, z czym mamy do czynienia.

Kawałek papirusu pisany w jednym z koptyjskich dialektów Dolnego Egiptu rozpalił od nowa  debatę o małżeństwie Jezusa. Profesor Karen King z Harvard Divinity przedstawił znalezisko na konferencji w Rzymie. Brzmi on następująco: "  Jezus powiedział do nich: "Moja żona ...." "To jest pierwsze i jedyne wyraźne odniesienie do żony Jezusa, jak doniósł New York Times. (por. http://www.rp.pl/artykul/934908.html )

W swoich badaniach, które zostaną opublikowane w Przeglądzie Teologicznym Uniwersytetu Harvarda w styczniu 2013 roku, profesor King orzeknie, że stwierdzenie to nie stanowi ostatecznego dowodu Jezus był żonaty, chociaż wszystko wskazuje na to, że ten fragment papirusu jest prawdziwy: eksperci nie mogą wykluczyć, że ten tekst został dodany później, do starożytnego kawałka papirusu. Fragment jest mały, tylko mierzy 4 na 8 centymetrów i tylko części  dłuższych zdań są czytelne.

Profesor powiedział: "To nie jest dla nas dowód na historyczny fakt, że Jezus miał żonę". Przypomina, że kwestia jego ewentualnego małżeństwa i jego seksualności była niegdyś przedmiotem intensywnej debaty. To co napisano na papirusie jest z drugiej połowy IV wieku. Ale jej zawartość mogła być kopiowana, np.  z tekstu greckiego z II wieku. Nie można wykluczyć związku pomiędzy tym tekstem i innymi z tego czasu, znane są od dawna np. Pseudo-Ewangelie Tomasza i Marii - teksty, które narodziły się w gnostyckim kontekście .

Jak wiadomo, Kościół uznaje za autentyczne tylko "kanoniczne" Ewangelie ewangelistów Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. Te sięgają one I wieku: Mateusz i Jan byli apostołami podczas Marek i Łukasz byli uczniami Piotra i Pawła. Choć niekiedy trwa przekonanie, jakoby władze kościelne nałożyły sztucznie ową kanoniczność Ewangelii w stosunku do innych tekstów, które zostały odrzucone jako "apokryficzne", nie jest to do końca prawdą. Ewangelie kanoniczne były najbardziej rozpowszechnione wśród wspólnot chrześcijańskich, które uznawały apostolskie pochodzenia tych tekstów, a tym samym ich związek z naocznymi świadkami życia Jezusa. Są na to niezbite, materialne dowody, że kanoniczne Ewangelie były dobrze znane, zanim zostały określone jako takie. Fragment odkryty przez Ludovico Muratori w Bibliotece Watykańskiej dowodzi, że te ewangelie były odczytywane i czczone z pewnością już w roku 157.

Termin "apokryf", który jest używany w odniesieniu do tych Ewangelii, które nie zostały uznane przez Kościół, to greckie słowo oznaczające "ukryty": w II wieku istniały pewne teksty są pisane, które były szczególnie popularne w kręgach chrześcijańskich i gnostyckich określono jako "wątpliwe". Są to teksty, które później będą wykorzystywane, aby spróbować odtworzyć niektóre części życia Jezusa, lub do interpretowania sposobu jego myślenia. W ogóle różnica jest taka, że kanoniczne teksty są „trzeźwe”, zawierają tylko najważniejsze informacje i nie angażują się w nadzwyczajności, apokryficzne teksty są pełne są elementów cudownie sensacyjnych. W niektórych przypadkach są to wyrażenia wzięte z filozoficzno-religijnego ruchu gnostycyzmu który wierzył w radykalny dualizm, w nieprzebytą różnice między Bogiem i rzeczywistością materialną.

Znawca tych tekstów, Luigi Moraldi napisał: "ewangelie gnostyckie są refleksją na temat Jezusa, zawarte tam wiadomości są reakcjami jakie on wyzwalał w każdym wierzących, zwłaszcza w  intelektualistach ... one nie są zbiorami biograficznych faktów o Jezusie. Pisane były w oczekiwaniu, że czytelnik posiada szczegółową wiedzę na temat orędzia chrześcijańskiego, zarówno na wczesnych jaki i późniejszych etapach jej rozwoju. "Fragment, o którym mowa w tym artykule, jest z pochodzenia koptyjskiego, gdzie funkcjonowały też inne teksty gnostyckie.”

Dlaczego Kościół nie głosi jakoby Jezus żonaty? Kanoniczne Ewangelie przedstawiają Jezusa jako żyjącego w  celibacie. Pomimo faktu, że często Jezus odnosi się do kobiet się w swoim przepowiadaniu, jak i parabolach i mimo, że była grupa kobiet, które były stale u jego boku, żadna z kobiet wymienionych w kanonicznych Ewangeliach jest prezentowana jako żona. Jednocześnie  autorzy kanonicznych ewangelii nie opisują celibatu jako lepszego stanu w stosunku do małżeństwa. Piotr był żonaty (Ewangelia wspomina uleczenie jego teściowej), byli żonaci też  niektórzy z jego pierwszych uczniów. Wielu wpływowych Biblistów uważa, że jeżeli Jezus był kiedykolwiek był żonaty, ewangeliści napisałby o tym.

Opinie przeciwne wobec celibatu Jezusa często wynikają z faktu, że nauczanie religii w świecie żydowskim zmierzało do ​​zawarcia małżeństwa. Ale nawet dwa tysiące lat temu, wyjątki od reguły małżeństwa nie były tak rzadkie, jak świadczy styl życia społeczności Essńczyków. Ich wspólnota mieszkała w Qumran, a wszyscy jej członkowie byli celibatariuszami.

MP/vaticaninsider.lastampa.it

Andrea Tornielli, autor artykułu wydał ponad 50 tytułów, w tym książek i esejów z zakresu historii Kościoła, Był watykańskim korespondent em codziennej włoskiej gazety Il Giornale, obecnie jest  felietonistą w dziennika La Stampa. On przyczynia się do wielu międzynarodowych publikacji i pisze "Sacri Palazzi" blog, która specjalizuje się w dostarczaniu informacji na temat Watykanu (www.andreatornielli.it). Mieszka w Mediolanie i Rzymie.