Ukryte długi i równoległy budżet. Eksperci alarmują: prawdziwy deficyt znacznie wyższy

Ministerstwo Finansów poinformowało, że deficyt budżetu państwa na koniec maja 2025 roku wyniósł 108,29 mld zł, czyli 37,5 proc. planowanej rocznej wartości. Jednak ekonomiści przestrzegają, że rzeczywista skala zadłużenia może być znacznie większa – przez istnienie tzw. „równoległego budżetu”, który ukrywa część zobowiązań.

Z raportu opublikowanego przez resort wynika, że dochody państwa spadły aż o 38 mld zł w porównaniu z tym samym okresem w 2024 roku, przy czym tempo wydatkowania środków (36 proc.) przewyższa tempo realizacji dochodów (35,2 proc.).

Zdaniem Kamila Pastora, ekonomisty PKO BP, obecny poziom deficytu – liczony jako suma z ostatnich 12 miesięcy – sięga już 266 mld zł, co odpowiada 7,1 proc. PKB. To najwyższy wynik od wielu lat. Dla porównania, w latach 2010–2023 deficyt utrzymywał się zazwyczaj na poziomie 1–3 proc. PKB.

Pastor zaznacza również, że dane budżetowe są niepełne: po reformie finansowania samorządów część dochodów została przeniesiona z budżetu centralnego do jednostek samorządu terytorialnego. Rząd centralny spłaca też zobowiązania wcześniej zaciągnięte przez Polski Fundusz Rozwoju i Fundusz Przeciwdziałania COVID-19 – tylko w 2025 roku będzie to aż 63 mld zł.

Z kolei dr Sławomir Dudek, prezes Instytutu Finansów Publicznych, mówi o zjawisku „neodługu”. Jak podkreśla, rząd kontynuuje praktyki swoich poprzedników, prowadząc finansowanie poza oficjalnym budżetem – poprzez fundusze Banku Gospodarstwa Krajowego, których zobowiązania nie są wliczane do Państwowego Długu Publicznego.

– Rząd zaplanował, że w tym równoległym budżecie znajdzie się ponad 150 mld zł wydatków. To nie tylko nieprzejrzyste, ale także niebezpieczne – ostrzega Dudek. – Obywatele nie wiedzą, jaki naprawdę jest deficyt. To powinien policzyć rząd, ale tego nie robi – dodaje.

Tym samym rośnie niepokój nie tylko wśród ekonomistów, ale także wśród opinii publicznej, która ma coraz większy problem z oceną faktycznego stanu finansów państwa pod rządami Donalda Tuska.